شنبه 8 شهریور 1393 05:52 ق.ظ نظرات ()


گویند که در جلسه ی دادرسی امیرعباس هویدا از او پرسیدند: در زمان شاه چه کردی؟ هویدا دست در جیبش کرد و کبریتی درآورد و پاسخ داد: من 13 سال نخست وزیر بودم و قیمت این کبریت از روز اول دولت من تا به آخر یک ریال اضافه نشد.

افسانه ی بالا از آن دروغهای 13 است که بسیاری از طرفداران رژیم سابق به آن باور دارند. من که شخصا فرصت نکردم تمام منابع مربوط به محاکمه ی هویدا را شخم بزنم ولی کتاب میلانی را که خواندم چنین داستانی درش نبود و بعید هم می دانم که در کتابها یا اسناد دیگر چنین گفتگویی پیداشود. اصولا بسیاری دوست دارند حکومت شاه را ،به ویژه سالهای پس از بحران نفتی 1973، را سالهای خوش و خرم ایران بدانند و از آن چونان دوران طلایی جم یاد می کنند. نباید از خاطر برد که افزایش قیمت نفت سبب شد تا شاه به صورتی گسترده دست به واردات بزند و بعضی همین واردات بی رویه و بالا رفتن قیمتها را از علل اصلی پدیدار شدن نارضایی ،اکثرا در قشر متوسط، می دانند. مثلا اردشیر زاهدی ،دامادشاه و آخرین سفیر او در واشنگتن، در بخش آخر خاطراتش به این مسئله اشاره می کند که کشوری که ظرفیت خرج کردن یک میلیون دلار را نداشت ناگهان دست به خرید میلیاردها دلار از کشورهای خارجی زد و در نتیجه صدها تن سیمان در باراندازهای جنوب کشور زیر باران رها شدند برای اینکه امکان حمل آنها به داخل کشور نبود. در سال 1354 برآورد شده است كه بیش از یك میلیارد دلار جریمه به كشتی‌هایی پرداخت شد كه در خلیج فارس به علت عدم وجود امكانات و تجهیزات تخلیه بار در انتظار بار اندازی مانده بودند .

هر چه که بود دوران هویدا نه دوران ثبات قیمتها بلکه دورانی بود که نشانه های بیماری هلندی در اقتصاد ایران شروع به آشکارشدن کردند. رشد بی‌رویه قیمت خدمات شهری و افزایش هزینه زندگی كه از پیامدهای تمركز توسعه در شهرها و مهاجرت بی‌رویه و فساد اقتصادی بود موجبات نارضایتی بخش‌های وسیعی از جامعه را فراهم كرد . سیاست رفاهی رژیم با كاهش درآمدهای نفتی به بن بست رسیده بود. آهنگ شتابان مهاجرت روستائیان به شهرها به خاطر بی توجهی دولت به آنان و از سوی دیگر نیاز شهرها به ویژه تهران به كارگر سبب خالی شدن روستاها از سكنه و ركود بیشتر بخش كشاورزی و افزایش بهای محصولات این بخش شد. در نیمه دوم سال 1356 تورم به 40 در صد رسید ،‌ نرخ رشد صنایع غیر نفتی از 1/14 درصد در سال 1355 به 4/9 درصد در سال 1356 تنزل یافت . نگاهی به نمودار زیربی ضرر نیست.




رشد جمعیت ایران در دوران نخست وزیری امیرعباس هویدا



تورم در دوران هویدا