جنگها و تاریخ

آرشیو موضوعی

آرشیو

لینکستان

جنگ مدیا

← آمار وب سایت

  • کل بازدید :
  • بازدید امروز :
  • بازدید دیروز :
  • بازدید این ماه :
  • بازدید ماه قبل :
  • تعداد نویسندگان :
  • تعداد کل پست ها :
  • آخرین بازدید :
  • آخرین بروز رسانی :


Think,Befor We Act

/ساعتی در خود نگر تا كیستی/ از كجائی وز چه جائی چیستی/ در جهان بهر چه عمری زیستی/ جمع هستی را بزن بر نیستی

10 ابر سلاح هیلتر؛ قسمت ششم


قسمت اول
قسمت دوم

قسمت سوم

قسمت چهارم

قسمت پنجم
شلیک موشک بالستیک از زیردریایی

UBoat-600x300


ادامه مطلب

آیت الله خامنه ای در حال سان از یگانهای موشکی در دهه ی 70 شمسی






ایبل آرچر-83؛ قسمت دوم

قسمت اول

ایبل آرچر 83

در روز دوم نوامبر 1983 ناتو در حالی مانور ایبل آرچر را آغاز کرد که مدتها بود روسها به دنبال نشانه ای از آغاز حمله هسته ای غرب می گشتند. قرار بود که سیستمهای فرماندهی، کنترل و ارتباط (C3) کشورهای عضو این پیمان در طی یک حمله هسته ای فرضی مورد آزمایش قرار بگیرند. واقعگرایی تمرین ها و اتفاقاتی که در طی آن سال افتاده بود سبب شد تا روسها فکر کنند که این تمرین پوششی برای اجرای ضربه اول ناتو می باشد. یک تلگراف کا.گ.ب در 17 فوریه همان سال چنین سناریویی را شرح داده بود:

با نگاه به این حقیقت که نظارت انجام شده در وضعیت نارنجی (حمله هسته ای در عرض 36 ساعت) باید با حداکثر پنهانکاری ( در پوشش مانور، عملیات آموزشی و غیره) و در کوتاه ترین زمان ممکن بدون آشکارسازی مندرجات نقشه های عملیاتی انجام شود، بیشترین احتمال وجود دارد که سیستمهای هشدار دهنده برای یک حمله هسته ای غافلگیر کننده در زمان صلح بکارگرفته شوند.

در روز 17 فوریه 1983 کا.گ.ب دستورالعملهایی صادرکرد که بر اساس آن مأمورهایش باید چند نشانه احتمالی یک حمله هسته ای را زیرنظر داشته باشند. از میان این نشانه های می توان به "هماهنگی بین اشخاصی که درباره حمله هسته ای مسئول هستند، افراد فنی که در مجموعه های هسته ای کار می کنند و افراد گروه مخابرات" اشاره کرد.

از آنجایی که مانور ایبل آرچر یک وضعیت واقعی را شبیه سازی می کرد قرار شد که تمام مقامات عالی رتبه در پستهای خود مستقر شوند. شرکت مارگارت تاچر ،نخست وزیر وقت بریتانیا، و هلموت کهل ،نخست وزیر وقت آلمان غربی، این عملیات را انگشت نماتر کرده بود. شخص ریگان، معاون اول او ،جرج بوش پدر، و وزیر جنگ ،گاسپار واینبرگر، نیز در عملیات شرکت داشتند. رابرت مک فارلین ،که دو هفته قبل مشاور امنیت ملی شده بود، فکر می گرد که هنوز برای شرکت کردنش در چنین این عملیاتی زود است ودر عملیات شرکت نکرد.

عامل دیگری که به گمراه شدن بیشتر روسها منجر شد افزایش ترافیک اطلاعاتی بین بریتانیا و آمریکا بود. مشاوره بین مقامات ناتو در سطوح مختلف این سازمان به عنوان یک مرحله احتمالی برای آماده سازی های قبل از حمله هسته ای برآورد می شد. افزایش ترافیک اطلاعاتی درست یک ماه قبل از برگذاری مانور ایبل آرچر از نظر تحلیل گران اطلاعاتی شوروی به عنوان چنین مشاوره ای شناخته شد. در حقیقت، در حمله آمریکا به گرانادا در اکتبر همان سال چنین افزایش ترافیک مخابراتی ثبت شده بود.

مطلب دیگری که اسباب نگرانی بیشتر مسکو بود نوع مخابرات ناتو در طی این مانور بود. پرونده های مرکز کا.گ.ب در مسکو در روز 17 فوریه 1973 می گویند:

توجه به شبکه اطلاعاتی و سیستمهای مخابراتی دشمن که از طریق آنها مقاصد دشمن،و از همه بالاتر برنامه اش درباره حمله با سلاح های هسته ای، آشکار شود در درجه بالای اهمیت قرار داد. به علاوه، تغییرات در روشهای مخابراتی و سطوح آن ممکن است نشانه هایی از آغاز یک حمله هسته ای باشد.

بدگمانی روسها وقتی بیشتر تقویت شد که سرویسهای اطلاعاتی آنها ثابت کردند ناتو در حال استفاده از یک سیستم رمزگذاری منحصر به فرد است که تا آن زمان دیده نشده بود و رمزها را به صورت پیشرفته تری از روشهای قبلی بکار می گرفت.

نهایتا، در طی ایبل آرچر نیروهای درگیر مانور در وضعیت آماده باش کامل قرار گرفتند. در حالی که وضعیت آماده باش قرمز توسط نیروهای ناتو شبیه سازی می شد مأمورهای کا.گ.ب به اشتباه این وضعیت قرمز را یک آماده باش واقعی گزارش کردند. بر اساس اطلاعات روسها دکترین نظامی ناتو بیان می کرد:" وضعیت آماده باش شماره 1 زمانی اعلام می شود که علائم قبلی از آماده سازی برای آغاز عملیات نظامی دیده شده باشد. در این حالت جنگ اجتناب ناپذیر است و ممکن است که در هر لحظه آغازشود."

به مجرد فهمیدن اینکه فعالیتهای هسته ای آمریکا منعکس کننده فرضیه اولین ضربه است، مرکز مسکو به مأمورانش یک تلگراف فوری در روز هشتم یا نهم نوامبر ارسال کرد که به صورت اشتباهی یک وضعیت قرمز را در مراکز هسته ای آمریکا اعلام می کرد و به صورتی عصبی از آنها در خواست می کرد که اطلاعات بیشتری درباره اولین ضربه دشمن جمع آوری کنند. این هشدار با یک دوره 7 تا 10 روزه بین تصمیمهای اولیه ناتو و یک حمله واقعی همزمان شد. اوج بحران فرارسیده بود و تا آغاز جنگ هسته ای تنها یک گام مانده بود.

شوروی سابق باور کرده بود که تنها راه نجات از حمله ناتو پیشدستی کردن بر آن است و در نتیجه به نیروهای هسته ای خود آماده باش داد. سیا فعالیت در مرکز نظامی بالتیک در چکسلواکی را گزارش داد و بیان کرد که هواپیماهای حامل سلاح هسته ای در لهستان و آلمان شرقی در آماده باش درجه یک به سر برده و آماده حمله هسته ای می باشند. یکی از تحلیل گران سابق این سازمان با نام پیتر وینست پری قدمی فراتر گذاشت و اظهار کرد که آماده باش این هواپیماها تنها قله کوه یخی هستند. او ،با توجه به آیین نامه های نظامی و وقایع تاریخی، می پنداشت که سیلوهای موشکی روسها راحت تر آماده شلیک می شوند و کشف آمادگی آنها برای شلیک برای آمریکایی ها مشکل تر است.

ترس روسها از حمله هسته ای رقیب با پایان مانور ایبل آرچر در یازدهم نوامبر پایان پذیرفت. به مجرد فهمیدن واکنش روسها به این مانور توسط جاسوس دوجانبه اولگ گوردیوسکی ،ریگان توضیح داد:"من نمی فهمم چطور آنان چنین چیزی را باور کرده اند - در این باره باید بیشتر فکر شود."

واکنش روسها

اولگ گوردیوسکی ،که بالاترین مقام کا.گ.ب در لندن بود، تنها منبع روسی بود که درباره وقایع آن دوران بحث کرد. اولگ کالوگین و یوری شوتس درباره عملیات ریان نوشته اند اما ذکری از ایبل آرچر نکرده اند. گوردیوسکی و دیگر عوامل پیمان ورشو درباره ضربه اول ناتو زیاد مشکوک نبودند که شاید به دلیل نزدیکی و شناختی بود که از غرب داشتند. با این وجود، به این مأموران دستورداده شده بود که مشاهداتشان را گزارش کنند نه تحلیل هایشان را و این امر رخنه خطرناکی در سیستم اطلاعاتی شرق بود که ترس از حمله آمریکا را افزایش می داد.

بر اساس نوشته های ویتالی شلیکوف ،روسها سلاح های هسته ای خود را آماده کردند و تنها به این دلیل جنگ روی نداد که هنگام وارد کردن رمزهای پرتاب اشتباه کردند. اما مارشال سرگئی آخورمیوف ، مسئول پیگیری این گونه قضایا در ستاد روسها، به دون اوربندروفر ،تاریخدان جنگ سرد، گفته است که هیچ چیز درباره ایبل آرچر نشنیده است.

واکنش آمریکایی ها

در ماه می 1984، متخصص امور روسیه در سازمان سیا فریتز و. ارمارت در مقاله ای با نام "دلالت بر فعالیتهای اخیر نظامی-سیاسی شوروی" نوشت:" ما قویا باور داریم که عمس العمل روسها خودبخود نبوده و رهبران شوروی خطر واقعی یک درگیری در شرف وقوع با آمریکا را درک نکردند. رابرت گیتس ، معاون وقت سیا، در این باره نوشت:

"اطلاعات درباره افکار کج و معوج رهبران شوروی سابق در آن دوران ،که پس از سقوط این حکومت فاش شدند، این فکر را القا می کنند که ، علی رغم دیگر اتفاقاتی که در آن سال افتاد، ما شانس آوردیم که آنها واقعا حس کردند که یک حمله هسته ای از جانب ناتو امکان پذیر است و و اینکه آنها فهمیدند آمادگی روبرو شدن با آن را ندارند. پس از آن تجربه و کالبدشکافی آن و امروزه از میان اسناد من فکر نمی کنم که روسها به دورغ آماده باش داده اند. آنها ممکن است که حمله قریب الوقوع ناتو در نوابر 1983 را باور نکرده باشند اما باورکردند که وضعیت خیلی خطرناک است. و البته اینکه منابع اطلاعاتی آمریکا در کشف گستردگی حقیقی اضطراب آنها شکست خوردند."

یک گزارش محرمانه ،نوشته شده توسط نینا استوارت، با نظر گیتس موافق است و گزارش های قبلی سیا را، مبنی بر اینکه روسها در حقیقت از تهاجم آمریکا هراسان بودند، رد می کند.

بعضی از تاریخ نگاران ، ازجمله بت آ. فیشر در کتاب واژگونی ریگان، ایبل آرچر را نشانه تمایل عمیق ریگان دانستهه و اینکه ریگان قصد داشته تا سیاست مواجه با روسها را به نفع سیاست دوستی با آنها کنار بگذارد. دیگران معتقدند که ریگان همیشه به افزایش توانایی های دفاعی آمریکا توجه داشت تا بتواند با روسها از موضع بالاتر مذاکره کند. اندیشه های ریگان و اطرافیانش بینش مهمی درباره ترس از درگیری هسته ای و نتایج آن دربردارد. در روز دهم اکتبر 1983 ، درست یک ماه قبل از آغاز ایبل آرچر، ریگان فیلمی درباره یک جنگ هسته ای به نام روز بعدی را تماشا کرد و در دفترچه خاطراتش نوشت:" این فیلم به نحو غم انگیزی مرا در غصه رها کرده است."

کمی بعد در اکتبر، ریگان در یک جلسه توجیهی درباره جنگ هسته ای در پنتاگون شرکت کرد. در طی دو سال اول حکومتش ریگان از شرکت در این گونه جلسات خودداری می کرد چرا که احساس می کرد این تمرینها بی احترامی نسبت به آینده بشریت هستند. نهایتا، او با درخواست پنتاگون موافقت کرد. بر طبق منابع رسمی این جلسه ریگان را مهذب کرد. واینبرگر می گوید: "او از سلاح های هسته ای تنفر عمیقی داشت... این تمرین نظامی وقایع سهمگینی که در چنین سناریویی به وقوع می پیوست را به افراد نشان می داد." ریگان این جلسه را چنین شرح می دهد:"آگاه کننده ترین تجربه به همراه واینبرگر و جنرال وسی در اتاق عملیات، توجیه تمامی نقشه های ما در صورت یک حمله هسته ای."

این دو نگاه اجمالی به جنگ هسته ای، ریگان را برای اجرای ایبل آرچر آماده کرد و به او تصویری از آنچه که احتمال داشت بعدتر روی بدهد داد. پس از رسیدن اطلاعات از منابعی مانند گوردیوسکی آشکار شد که روسها مرعوب شده بودند. در حالی که در غرب درباره هراس روسها نگران بودند، اما درباره احتمال نزدیک بودن حمله هسته ای روسها در شک و تردید به سر می بردند. جرج شولتز ،وزیر امور خارجه ریگان، گمان می کرد که" غیرممکن است، دست کم برای ما، که روسها باور کنند که آمریکا قرار است چنین حمله گسترده ای را انجام دهند." عموما، ریگان با شولتز هم عقیده نبود  و نوشت:

"ما نقشه های احتمالی زیادی برای پاسخ به یک حمله هسته ای داشتیم. اما وقایع چنان سریع پیش می رفت که من نگران بودم کدام یک از این نقشه ها را باید بکار ببریم... شما 6 دقیقه برای تصمیم گرفتن درباره چگونگی پاسخ دادن به یک علامت بر روی صفحه رادار و شروع یک آرماگدون زمان در اختیار دارید! یک شخص چگونه می تواند دلیل کافی برای دستور دادن در چنین زمان کوتاهی بیابد؟"

بر اساس اظهارات مک فارلین، ریگان با "دلواپسی فراوان" و بی اعتقادی به اینکه تمرینهای عادی ناتو می تواند به یک حمله هسته ای بیانجامد پاسخ داد. برای آزردن پولیت بورو، و آندروپوف در بستر مرگ ،کسی که دانش دست اولی درباره آمریکا نداشت و عملیات رایان را به راه انداخته بود، به نظر می رسید که آمریکا برای جنگ هسته ای آماده می شود تا ناگهان به روسیه شوروی حمله کند. ریگان در خاطراتش بدون اشاره مستقیم به ایبل آرچر می نویسد:

"این سه سال چیزهای غافلگیر کننده ای درباره روسها به من آموخت: بسیاری از مقامات عالی رتبه شوروی از آمریکا و آمریکایی ها می ترسیدند. شاید این امر نباید مرا متعجب می کرد اما کرد... در طی اولین سالی که در واشنگتن گذراندم، فکر می کردم که روسها مثل ما اولین ضربه هسته ای از جانب آمریکا را غیرممکن می دانند. اما تجربیات بیشتر نشانم داد که بسیاری از رهبران روسیه از ما نه تنها به عنوان دشمن بلکه به عنوان منبع تخاصم بالقوه که ممکن است برای تهاجم دست به اولین ضربه هسته ای بزند می ترسند... خوب، اگر وضعیت چنین است، من از اینکه با یک رهبر شوروی در اتاقی تنها باشم بیشتر دلواپس می شوم و سعی می کنم تا او را متقاعد کنم که دلیلی وجود ندارد که بخاطر آن روسها از ما بترسند."

رضاکیانی موحد

 
  • تعداد صفحات :4
  • 1  
  • 2  
  • 3  
  • 4  
 

درباره وب سایت

Wars & History
رضا کیانی موحد - محمدحسین پاز
مدیر وب سایت :

آخرین پست ها

جستجو

نویسندگان