جمعه 13 مهر 1397 08:04 ب.ظ نظرات ()

نتیجه تصویری برای محمد طبیبیان

هفته ی قبل یکی از دوستان از علل عقبماندگی ایران و ایرانی پرسیده بود. اصولا پاسخ دادن به چنین سوالاتی کار ما نیست. اما از دوستان اگر کسی خواست که در این زمینه مطالعه کند باید بداند که بنا به رشته ای که انتخاب می کند به جواب های متفاوتی خواهید رسید. خلاصه اینکه یافتن علل عقب ماندگی ایران یک پاسخ بین رشته ای می طلبد.

تا کنون افراد زیادی در پی پاسخ این سؤال بوده اند. از عباس میرزا گرفته تا آخوند زاده و جمال الدین افغانی و طالبوف و کسروی تا شریعتی و آل احمد و این اواخر طباطبایی و آرامش دوستدار و غیره. از میان اندیشمندانی که به این سؤال پاسخ داده اند و از قضا یکی از بهترین پاسخها به این سؤال اقتصاددان تحصیل کرده ای چون محمد طبیبیان بوده است. محمد طبیبیان، موسی غنی نژاد و حسین عباسی علی کمر به همراه هم کتابی نوشته اند به نام اندیشه ی آزادی. مؤلفان چون اقتصاد دان بوده اند تمرکز اصلی کتاب بر توسعه ی اقتصادی است. اما از طرف دیگر این 3 تن هر 3 بر لیبرالیسم اقتصادی باور دارند و تنها راه رسیدن به توسعه ی اقتصادی را در گروی اقتصاد لیبرالی می دانند و چون اقتصاد لیبرالی نیاز به پیش زمینه های سیاسی دارد که در ایران موجود نیست به صورت موسع به نظریات سیاسی توسعه در ایران از دوره ی قاجاریه به بعد پرداخته اند و به صورت مشروح توضیح داده اند که چرا هیچ کدام از این نظریات راست و چپ نمی توانند پیش نیاز اصلی رسیدن به اقتصاد لیبرالی (یعنی اصل آزادی های فردی و حقوق انسانی و مالکیت فردی) را برآورده کنند.

کتاب با این جمله ی بدیهی آغاز می شود: عنصر اصلی تشکیل دهنده ی اقتصادهای پیشرفته مدرن حق مالکیت فردی است. این جمله ی بدیهی تقریبا غایب همیشگی تمام نظریات توسعه ی سیاسی دو قرن اخیر بوده است. یعنی چه چپها و چه راستها هیچ کدام به این اصل باور نداشته اند و در نتیجه هر کدام از نظریات توسعه ی سیاسی (چه آنها که فرصت پیدا کردند خود را در عمل نشان بدهند و چه آنها که فرصت پیدا نکردند) در نهایت توسعه ی سیاسی را خلاصه می کردند در نوعی حکومت استبدادی یا توتالیتر.

این کتاب با روشن کردن گوشه و کنار اندیشه های مختلف سیاسی حاکم (و البته مخالف) در صدد بوده است تا چرا ساختارهای مدرن اقتصادی هیچ گاه مجال آن را نیافته اند تا در ایران پا بگیرند و رشد کنند.

در انتها مؤلفان تنها نسخه ی مؤثر برای پیشرفت در ایران را حکومت قانون می دانند و البته قانونی که بر اساس به رسمیت شناختن حقوق انسانی انسانها ،به عنوان حق وجودی آنها نه پیشکشی از جانب زمامداران و یا دنیای بالاتر، نوشته شده باشد.

اندیشه ی آزادی توسط انتشارات دنیای اقتصاد  در سال 1391 برای اولین بار منتشر شد. خواندن این کتاب را به تمام کسانی که اهل تفکر هستند توصیه می کنم.

رضا کیانی

وب سایت دکتر طبیبیان: http://www.mtabibian.net/